Neurodydaktyka dla uczących i uczących się
Czemu uczysz się godzinami, a w głowie zostaje tak mało?
Spokojnie, to naturalne. Mózg nie jest dyskiem, na który się wgrywa treść. Tu zobaczysz, jak w nauczaniu i uczeniu się działają pamięć, uwaga, emocje i motywacja, i które metody mają za sobą badania, a nie tylko obietnice. Niezależnie od tego, czy uczysz innych, czy siebie.
Mózg + AI
uczysz się mądrzej
Neuronauka
jak mózg zapamiętuje
AI
asystent, który pyta i sprawdza
Metody
sprawdzone w badaniach
Praktyka
krótko, ale regularnie
Sześć tematów
Czym tu się zajmujemy?
Każdy z nich zaczyna się od pytania, które pewnie już sobie zadajesz. Odpowiedzi opieramy na tym, co o nauczaniu i uczeniu się wiadomo z badań nad procesami neurologicznymi, poznawczymi, emocjonalnymi i motywacyjnymi, a nie na tym, co dobrze brzmi. Piszemy dla tych, którzy się uczą, i dla tych, którzy uczą: nauczycieli, trenerów, rodziców i specjalistów.
Zapamiętywanie
Pamięć i mnemotechniki
Jak mózg zapisuje i dlaczego zapomina. Powtórki w odstępach, przypominanie zamiast czytania w kółko, a do list, nazw i dat pałac pamięci i skojarzenia. Także: jak uczyć, żeby uczniowie pamiętali.
Uwaga
Koncentracja
Uwaga to zasób ograniczony. Co go zjada, co go chroni i jak zaplanować godzinę nauki, w której da się myśleć. I jak prowadzić zajęcia, na których uczniowie mogą się skupić.
Tempo
Szybkie czytanie
Z uczciwą informacją: między tempem a rozumieniem jest kompromis. Uczymy czytać sprawniej i dopasowywać tempo do celu.
Strategie
Metody efektywnej nauki
Sprawdzanie się z pamięci, nauka rozłożona w czasie, przeplatanie tematów. Metody, które mają potwierdzenie w badaniach, dla ucznia i dla prowadzącego zajęcia.
Nauka o nauce
Neurodydaktyka i psychologia poznawcza
Co wiadomo o tym, jak mózg się uczy i jak dobrze uczyć innych, a co jest neuromitem. Bez „używamy 10% mózgu” i podobnych bajek.
Przekrojowo
Nowa edukacja
Od pruskiej szkoły po neuronaukę i AI. Skąd się wzięła szkoła, jaką znasz, i jak uczyć się mądrzej dziś. Przeczytaj artykuł →
Wybierz swoją sytuację
Co Ci najbardziej przeszkadza w nauce?
Kliknij zakładkę, która brzmi najbardziej znajomo. Dostaniesz krótkie wyjaśnienie, co się dzieje w głowie, i jeden krok na dziś. Uczysz innych? Te same mechanizmy działają u Twoich uczniów.
Wtorek: czytasz notatki. Piątek: wyglądają jak z cudzego zeszytu.
Co się dzieje w głowie
Bez powtórki pamięć słabnie najszybciej zaraz po nauce. To krzywa zapominania, którą opisał Hermann Ebbinghaus w 1885 roku. Badania nad nauką rozłożoną w czasie pokazują, że powtórki w odstępach utrwalają wiedzę lepiej niż to samo przeczytane jednym ciągiem.
Pierwszy krok
Wróć do materiału po dniu, potem po tygodniu. Za każdym razem najpierw spróbuj odtworzyć wszystko z pamięci, a dopiero potem zajrzyj do notatek.
Neuromity na celowniku
Ile z tych zdań słyszałeś i uwierzyłeś?
Wiele z tych przekonań powtarzano nam w dobrej wierze: w szkole, na szkoleniach i w pokoju nauczycielskim. Sprawdźmy, co na to badania.
Mówią mi
„Jestem wzrokowcem, więc uczę się tylko z obrazków.”
Odpowiadam
Dopasowanie nauki do „stylu uczenia się” nie ma w badaniach potwierdzenia (Pashler i współpracownicy, 2008). Masz swoje preferencje, ale to materiał dyktuje formę: mapę się ogląda, a wymowę słucha.
Mówią mi
„Wykorzystujemy tylko 10% mózgu.”
Odpowiadam
Obrazowanie mózgu pokazuje aktywność w całym mózgu. Nie ma uśpionych 90%, które czekają na odblokowanie. Jeśli ktoś to sprzedaje, zapytaj, co jeszcze sprzedaje.
Mówią mi
„Wystarczy przeczytać i podkreślić.”
Odpowiadam
To najpopularniejsza metoda i jedna z najmniej skutecznych. Według przeglądu Dunlosky’ego i współpracowników (2013) lepiej działa próba przypomnienia sobie materiału bez zaglądania do notatek.
Mówią mi
„Da się czytać tysiąc słów na minutę i wszystko rozumieć.”
Odpowiadam
Przegląd badań z 2016 roku (Rayner i współpracownicy) wskazuje na kompromis między tempem a rozumieniem. Przeglądanie tekstu to co innego niż czytanie go ze zrozumieniem. Obie umiejętności są przydatne, tylko do różnych celów.
Trzy ruchy
Jak wygląda nauka, która zostaje w głowie?
Nie ma tu sztuczek. Są trzy proste ruchy, które powtarzają się w badaniach nad uczeniem się. Trudność leży w tym, żeby stosować je regularnie, a nie w tym, żeby je zrozumieć. Działają tak samo, kiedy uczysz się samodzielnie, jak i kiedy prowadzisz zajęcia: wtedy dajesz uczniom miejsce na każdy z nich.
1
Zrozum, zanim zapamiętasz
Wyjaśnij temat własnymi słowami, jakbyś tłumaczył go komuś, kto go nie zna. Tam, gdzie zaciągasz, jest luka w rozumieniu.
2
Sprawdź się z pamięci
Zamknij notatki i spróbuj odpowiedzieć na pytania. Wysiłek przypominania jest właśnie tym, co utrwala ślad w pamięci.
3
Wróć po czasie
Powtórz po dniu, po tygodniu, po miesiącu. Odstępy mogą być coraz dłuższe, byleś za każdym razem znowu musiał coś sobie przypomnieć.
Najczęstsze pytania
Michał, mam pytanie…
Michał, czy szybkie czytanie naprawdę działa?
Częściowo. Można czytać sprawniej, bo da się ograniczyć cofanie się wzrokiem i dopasować tempo do celu. Badania nie potwierdzają jednak, że ktoś czyta kilka razy szybciej bez utraty rozumienia. Jeśli ktoś Ci to obiecuje, zapytaj o dowody.
Michał, od czego zacząć, jeśli mam tydzień do egzaminu?
Zamknij notatki i spróbuj odpowiedzieć na pytania z pamięci. To działa lepiej niż trzecie czytanie. Rozłóż naukę na kilka dni i nie rezygnuj ze snu, bo część pamięci utrwala się właśnie w nocy.
Michał, czy mnemotechniki są dla każdego?
Większość osób może się ich nauczyć. Sprawdzają się przy listach, nazwach, datach i słownictwie. Przy rozumieniu zagadnień pomogą mniej, tam liczy się tłumaczenie sobie materiału i ćwiczenie.
Michał, mam ADHD albo kłopoty z koncentracją. Czy to dla mnie?
Materiały opisują ogólne mechanizmy uczenia się i nie zastępują diagnozy ani terapii. Jeśli podejrzewasz u siebie ADHD albo inne trudności, warto skonsultować się ze specjalistą, a metody nauki dopasować do swojej sytuacji.
Michał, uczę innych. Czy to też dla mnie?
Tak. Te same mechanizmy pamięci, uwagi, emocji i motywacji działają u Twoich uczniów, kursantów czy dzieci. Znajdziesz tu wskazówki, jak prowadzić zajęcia, żeby wiedza zostawała w głowie, i jak rozmawiać z kimś, kto się zablokował. Na początek zajrzyj do artykułu o nowej edukacji.
Rozmowa na start
Od czego chcesz zacząć?
Napisz, nad czym męczysz się teraz: egzamin, język, czytanie, koncentracja. Albo czego uczysz i co chcesz zmienić w swoich zajęciach. Nie mam gotowego pomysłu na Ciebie. Mam pytania, wiedzę z badań i czas, żeby je razem przejrzeć.
Wolisz zadzwonić albo napisać maila? 727 931 100 · mj@michaljankowiak.pl