Neurodydaktyka · dla tych, którzy uczą
Tłumaczysz, a w głowach zostaje tak mało?
Spokojnie, to nie Twoja wina ani lenistwo uczniów. Mózg nie jest dyskiem, na który się wgrywa wiedzę. Neurodydaktyka pokazuje, jak w nauczaniu działają pamięć, uwaga, emocje, relacja i motywacja, i które metody mają za sobą badania, a nie tylko obietnice. Dla nauczycieli, trenerów, wykładowców i rodziców, a także dla każdego, kto chce skuteczniej uczyć się od innych.
Opieramy się na badaniach: Ebbinghaus (1885) · Sweller (1988) · Roediger i Karpicke (2006) · Dunlosky i współpracownicy (2013)
Sześć tematów
Dla tych, którzy uczą. I dla tych, którzy chcą uczyć się mądrzej.
Piszemy przede wszystkim dla nauczycieli, trenerów, wykładowców i rodziców: jak uczyć tak, żeby uczniowie chcieli myśleć, a Tobie zostało jeszcze siły na życie po lekcjach. Opieramy się na badaniach nad mózgiem, uwagą, emocjami i motywacją, a nie na tym, co dobrze brzmi. Treningi pamięci, kreatywności i szybkiego czytania znajdziesz w siostrzanych serwisach: Projekt Geniusz i szybkieczytanie.edu.pl.
Energia
Energia i głos nauczyciela
Jak przeprowadzić osiem lekcji i nie wrócić do domu wyciśniętym jak cytryna. Głos, oddech, przerwy, rytm dnia i regeneracja, żeby wieczorem mieć jeszcze energię dla bliskich i dla siebie. Przeczytaj artykuł →
Uwaga
Uwaga w klasie i na sali
Uwaga uczniów to zasób ograniczony. Co ją zjada, co ją odbudowuje i jak prowadzić zajęcia, na których da się myśleć: w szkole, na wykładzie i na szkoleniu.
Pamięć
Jak uczyć, żeby zostało w głowie
Powtórki rozłożone w czasie, przypominanie zamiast przepisywania, emocje i historie, które kotwiczą wiedzę. Gotowe ćwiczenia pamięci i szybkiego czytania dla ucznia znajdziesz na szybkieczytanie.edu.pl.
AI
AI na lekcji i w nauce
Jak używać sztucznej inteligencji, żeby uczniowie myśleli więcej, a nie mniej. Zadania, których AI nie odrobi za nich, i AI jako asystent, który pyta i sprawdza, zamiast podsuwać gotowce.
Nauka o nauce
Neurodydaktyka i psychologia poznawcza
Co wiadomo o tym, jak mózg się uczy i jak dobrze uczyć innych, a co jest neuromitem. Bez „używamy 10% mózgu” i podobnych bajek. Przeczytaj artykuł →
Przekrojowo
Nowa edukacja
Od pruskiej szkoły po neuronaukę i AI. Skąd się wzięła szkoła, jaką znasz, i jak uczyć się mądrzej dziś. Przeczytaj artykuł →
Wybierz swoją sytuację
Co najbardziej przeszkadza Ci na zajęciach?
Kliknij zakładkę, która brzmi znajomo. Dostaniesz krótkie wyjaśnienie z neurodydaktyki i jeden krok na najbliższe zajęcia. Uczysz się samodzielnie? Odwróć perspektywę: to samo dzieje się w Twojej głowie.
Wtorek: tłumaczysz temat. Piątek: klasa patrzy, jakby słyszała go pierwszy raz.
Co się dzieje w głowie
Bez powrotu do materiału pamięć słabnie najszybciej zaraz po nauce. To krzywa zapominania, którą opisał Hermann Ebbinghaus w 1885 roku. Badanie Roedigera i Karpicke’a (2006) pokazało, że osoby, które sprawdzały się z pamięci, po tygodniu pamiętały więcej niż te, które ten sam tekst czytały ponownie.
Pierwszy krok
Zacznij lekcję od trzech pytań z poprzednich zajęć, bez zaglądania do zeszytów i bez ocen. Taka mini kartkówka to trening pamięci, a nie kontrola.
Neuromity na celowniku
Ile z tych zdań padło w Twoim pokoju nauczycielskim?
Wiele z tych przekonań powtarzano nam w dobrej wierze: w szkole, na szkoleniach i w pokoju nauczycielskim. Wyciągam czerwony długopis.
„Mam w klasie wzrokowców i słuchowców, więc dzielę materiał według stylów.”
Poprawka:
Dopasowanie nauczania do „stylu uczenia się” nie ma w badaniach potwierdzenia (Pashler i współpracownicy, 2008). Uczniowie mają preferencje, ale to treść dyktuje formę: mapę się ogląda, wymowy się słucha, a najlepiej działa łączenie słowa z obrazem dla wszystkich.
„Wykorzystujemy tylko 10% mózgu.”
Poprawka:
Obrazowanie mózgu pokazuje aktywność w całym mózgu. Nie ma uśpionych 90%, które czekają na odblokowanie. Jeśli ktoś to sprzedaje, zapytaj, co jeszcze sprzedaje.
„Jak dobrze wytłumaczę, to zapamiętają.”
Poprawka:
Jasne wyjaśnienie to dopiero początek. Pamięć utrwala się wtedy, gdy uczeń sam musi coś sobie przypomnieć. W badaniu Roedigera i Karpicke’a (2006) sprawdzanie się z pamięci dało po tygodniu lepsze wyniki niż ponowne czytanie tego samego tekstu.
„Dzisiejsza młodzież ma uwagę złotej rybki: osiem sekund.”
Poprawka:
Ta liczba krąży od lat, ale nie stoi za nią rzetelne badanie. Uwaga nie ma jednej stałej długości: zależy od zadania, zmęczenia, zainteresowania i od tego, co dzieje się w klasie. Lepiej zapytać, co ją rozprasza, niż winić całe pokolenie.
Trzy ruchy
Jak wygląda lekcja, po której coś zostaje?
Nie ma tu sztuczek. Są trzy ruchy, które powtarzają się w badaniach nad uczeniem się. Ty dajesz na nie miejsce na zajęciach, uczeń je wykonuje. Trudność leży w regularności, a nie w zrozumieniu. Uczysz się samodzielnie? Zrób je dla siebie.
1
Najpierw sens, potem szczegóły
Zacznij od pytania albo problemu, a nie od definicji. Poproś uczniów, żeby wyjaśnili temat własnymi słowami. Tam, gdzie się zacinają, jest luka w rozumieniu.
2
Niech sobie przypomną
Krótkie pytania z pamięci na początku i na końcu zajęć, bez ocen. Wysiłek przypominania jest właśnie tym, co utrwala ślad w pamięci.
3
Wracaj po czasie
Wróć do tematu po tygodniu i po miesiącu, choćby trzema pytaniami. Odstępy mogą być coraz dłuższe, byle za każdym razem trzeba było coś sobie przypomnieć.
Na sali, nie przy biurku
Kto tu pisze
Cześć, jestem Michał.
Od ponad 20 lat uczę ludzi. Na szkoleniach i warsztatach, w klubie rozwoju osobistego, na ulicy jako streetworker i w klasie jako nauczyciel polskiego dla osób w sytuacji uchodźczej. Każde z tych miejsc nauczyło mnie czegoś innego o tym, jak człowiek uczy się od człowieka.
Z wykształcenia jestem psychologiem ze specjalizacją z neuropsychologii i pedagogiem kreatywności. Jestem też trenerem i diagnostą inteligencji emocjonalnej.
Tutaj zbieram to, co z badań nad mózgiem, uwagą i emocjami naprawdę przydaje się w sali. I odsiewam to, co tylko dobrze brzmi.
Michał
Najczęstsze pytania
Michał, mam pytanie…
Michał, czym właściwie jest neurodydaktyka?
To podejście, które łączy wiedzę o mózgu i psychologię poznawczą z praktyką nauczania. Nie daje magicznych sztuczek. Pomaga sprawdzić, które metody mają oparcie w badaniach, a które są mitem. Więcej przeczytasz w artykule o neurodydaktyce.
Michał, czy możesz poprowadzić szkolenie dla naszej szkoły albo zespołu?
Napisz przez formularz poniżej, czego potrzebujecie, ile osób weźmie udział i jaki termin wchodzi w grę. Odpiszę i ustalimy, w jakiej formie mogę pomóc.
Michał, mam tydzień do egzaminu. Od czego zacząć?
Zamknij notatki i spróbuj odpowiedzieć na pytania z pamięci. To działa lepiej niż trzecie czytanie. Rozłóż naukę na kilka dni i nie rezygnuj ze snu, bo część pamięci utrwala się właśnie w nocy.
Michał, mam w klasie uczniów z ADHD. Czy te metody im pomogą?
Opisane tu mechanizmy dotyczą wszystkich, ale nie zastępują diagnozy, terapii ani zaleceń z poradni. Jasna struktura lekcji, krótkie odcinki pracy i częsta informacja zwrotna zwykle pomagają całej klasie. Indywidualne dostosowania warto ustalić z pedagogiem, psychologiem i rodzicami.
Michał, nie jestem nauczycielem, tylko się uczę. Czy to dla mnie?
Tak. Neurodydaktyka opisuje, co dzieje się w głowie ucznia, czyli w Twojej. Z tych samych zasad skorzystasz, ucząc się z kursu, od mentora czy z książki. Gotowe ćwiczenia pamięci i szybkiego czytania znajdziesz na szybkieczytanie.edu.pl, a treningi kreatywności w Projekcie Geniusz.
Rozmowa na start
Od czego chcesz zacząć?
Napisz, czego uczysz i co chcesz zmienić w swoich zajęciach. Albo czego się uczysz i gdzie się zacinasz. Nie mam gotowego pomysłu na Ciebie. Mam pytania, wiedzę z badań i czas, żeby je razem przejrzeć.
Wolisz zadzwonić albo napisać maila? 727 931 100 · mj@michaljankowiak.pl